Wijnreis Beaujolais – introductie van het wijngebied

Beaujolais

Beaujolais is een regio in het zuiden van Bourgogne en begint ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Mâcon. Het gebied heeft een totale breedte van 12 kilometer en een lengte van 60 kilometer en kan in twee subregio’s ingedeeld worden, Haut-Beaujolais en Bas-Beaujolais. Haut-Beaujolais ligt het noordelijkst en hier worden de beste wijnen gemaakt, waaronder behalve de Cru’s ook de Beaujolais Villages. In Bas-Beaujolais, die zuidelijker ligt, wordt de gewone Beaujolais gemaakt.

Het wijngebied is 22.000 ha groot, kent 12 ‘Appellations’:
Beaujolais, Beaujolais Villages en de 10 Cru’s, van Noord naar Zuid: Saint-Amour, Juliénas, Chénas, Moulin-à-Vent, Fleurie, Chiroubles, Morgon, Régnié, Brouilly en Côte de Brouilly

Een beschrijving van de Cru’s 

(uit: https://wijnuitbourgogne.com/2020/11/21/de-10-crus-van-de-beaujolais/ en Wikipedia)

Saint-Amour is de meest noordelijke Cru van de Beaujolais (het wijndorp heet Saint-Amour-Bellevue). Deze Beaujolais wordt in de wijnliteratuur bedolven onder de nodige beschrijvingen: charmant, soepel, fruitig (van klein rood fruit tot perzik), fijne tannines en een zijdeachtige structuur. Een vriendelijke toefje kruiden en een florale toets (viooltjes) plaatsen menigmaal het puntje op de ‘i’. Een wijnbouwer uit Saint-Amour was tijdens een gesprek met de Engelse wijnschrijver Patrick Matthews bijzonder openhartig: “It’s not easy to spot a Saint-Amour blind. I’m not sure I could do it with my own wines.” De reden is simpel: Saint-Amour kent wat terroir betreft een grote diversiteit. Een Saint-Amour afkomstig van een hogere helling is daarbij doorgaans tanninerijker en krijgt pas later een ronder karakter.

Typeerde voornoemde wijnbouwer een Saint-Amour meer als vrouwelijk, een Juliénas wordt in de wijnliteratuur doorgaans als meer mannelijk omschreven. Wat het verder ook mag betekenen. Wij zijn slechts een dikke drie kilometer naar het zuidwesten gereisd. Juliénas is een Beaujolais die op zijn twee benen staat, strak in het pak en met een meer ferm karakter. “Doorgaans meer aandacht voor structuur dan raffinement”, merkte een bekende wijnschrijver op. Toch weet een volwassen Juliénas het rijke, delicate fruitkarakter uiteindelijk op de voorgrond te plaatsen: vooral klein rood fruit tot menigmaal die mooie bosaardbei. Met enige florale impressies en specerijen (kaneel) is het een complete Beaujolais.

Met een Chénas steken wij er nog een tandje bij. Deze Cru Beaujolais wordt gediend door hem enkele jaren te bewaren (net zoals de nog te bespreken Moulin-à-Vent en Morgon). Wij hebben namelijk te maken met een stevige, voluptueuze Beaujolais. Bij deze Cru Beaujolais treedt naast het sappige fruit ook een aantal florale aspecten (pioenrozen) naar voren. Volgens het standaardwerk Les Vins de Bourgogne (2019, de wijnstreek Beaujolais behoort tenslotte tot de wijnregio Bourgogne) wordt geduld beloont: reken na een aantal jaren in de wijnkelder op een complexe Beaujolais met de nodige finesse. Chénas is wel een relatief onbekende Cru en met rond de 250 hectare in elk geval de kleinste in de Beaujolais. Ook een beetje warrig deze Cru, want vele wijngaarden in de gemeente Chénas dragen de appellation village Moulin-à-Vent.

Eén van de meest gewaardeerde Crus in de Beaujolais is Moulin-à-Vent met zijn genereuze waaier aan aroma’s in de neus en dito smaakimpressies in de mond. Rondom het zachte fruit (pruim, kers) voldoende vriendelijke tannines om deze Beaujolais enkele jaren te kunnen bewaren. Je vindt dan een rijk gelaagde Beaujolais terug die mooi in balans is. Vele wijnschrijvers menen dat een Moulin-à-Vent de beste Beaujolais is. De menigmaal vermelde reden: deze Beaujolais overstijgt de typiciteit van de gamay druif en is één van de wijnen uit de Beaujolais die zogenaamd pinotte (de smaak aanneemt van een goede Bourgogne). Rest de vraag of je in een Beaujolais uiteindelijk een Bourgogne zoekt. Voor mij hooguit wat perceptie en stijl betreft. Ten slotte de opmerking dat er niet zoiets bestaat als een dorp of een gemeente met de naam Moulin-à-Vent. Deze AOC brengt de beste hellingen van de gemeenten Romanèche-Thorins en Chénas tezamen. Het geheel wordt overzien door een oude molen. Vandaar de naam van deze hooggeachte Cru Beaujolais.

Een doorgaans toegankelijke en vriendelijke Fleurie vertegenwoordigt het beste dat de Beaujolais heeft te bieden, is zo je wilt de beste gemene deler binnen de Beaujolais. Niet onterecht een populaire Cru tot ver buiten de grenzen van de Beaujolais. In een Fleurie vinden wij doorgaans sappig rood fruit en florale tonen (rozen, viooltjes) terug. Op zijn best volumineus, zijdeachtig en met een mooi parfum. Een doorgaans aromarijke Fleurie wordt door zijn lichtere stijl als een allerbeste kennismaking met de Beaujolais beschouwd. Het wijndorp heeft ook nog een keer een succesvolle coöperatie en een mooi caveau collectif met een rijkgevuld assortiment Beaujolais tegen domeinprijzen.

Zoek je een Beaujolais die je snel na de oogst van de druiven wilt drinken, de Beaujolais Nouveau terzijde, dan kun je het beste je heil zoeken bij een Chiroubles. Soepele tannines, zachtaardig, fris en fruitig. Verder lichtvoetig, maar immer met de nodige finesse. Vanwege het terroir (graniet) wordt deze ook wel geduid als ‘de meest pure Beaujolais’. In de wijnliteratuur lezen wij soms dat Chiroubles de beste ‘gouleyante‘ Beaujolais is (smakelijk, lekker en om gemakkelijk weg te drinken). Een crowdpleaser in de beste betekenis van het woord.

Net zoals een Chénas of een Moulin-à-Vent dien je een Morgon het beste door hem een aantal jaren weg te leggen. Ook bij een Morgon na verloop van tijd die transformatie richting een Bourgogne: “Het fruit van een Beaujolais (perzik, abrikoos, kers en pruim), de charme van een Bourgogne.” Wij hebben te maken met een stevige en krachtige Beaujolais. Het terroir zorgt soms voor een ‘stoffig’ randje. Een vriendelijk vleugje kruiden en specerijen (een kwartdraai met de pepermolen) zijn ook deze Beaujolais niet vreemd. Ooit waren Villié en Morgon twee wijndorpen, totdat zij in 1867 één gemeente vormden. De beste wijngaarden van Morgon liggen tegen ‘Mont du Py’ (een climat). Meer en meer flessen Beaujolais zijn het resultaat van de druivenoogst binnen slechts één climat (een wijngaard met unieke geologische en klimatologische eigenschappen). Het geeft blijk van het groeiende besef van de waarde van het terroir in het noorden van de Beaujolais.

De benjamin Régnié is sinds 1988 de 10e Cru in de Beaujolais (de gemeentenaam luidt Régnié-Durette). Deze voorheen Beaujolais-Villages is gepromoveerd vanwege zijn ferme fruitkarakter (kersen op sap, zwarte bes en framboos). Desondanks een Beaujolais met een sympathieke stijl en soepele structuur. Doorgaans zelfs minder tanninerijk dan een Chiroubles. Een lichtheid door een bodem die minder granietrijk en meer zanderig is.

Brouilly is naast de meest zuidelijke en tevens de grootste Cru binnen de Beaujolais. Meestal treffen wij een ronde en een ferme Beaujolais met voornamelijk een dosis klein rood fruit in ons glas aan (aardbei, aalbes, maar ook een verdwaalde pruim of perzik). Sommige jaartallen zijn gebaat bij even wegleggen, maar doorgaans kan een Brouilly relatief jong worden gedronken.

In de buurt van Brouilly ligt Mont de Brouilly. Tegen de hellingen van deze berg ligt de tiende en laatste Cru binnen dit overzicht: Côte de Brouilly. In tegenstelling tot de lager gelegen Brouilly vind je hier enige vulkaanafzetting in de bodem, hetgeen volgens insiders zorgt voor net dat streepje meer (delicate minerale tonen en een verkwikkende zuurgraad). De beste exemplaren zijn aromatischer, verfijnder dan een generieke Brouilly. Naast het klein rood fruit ontwaar je menigmaal florale impressies (weer die pioenrozen en viooltjes). Cru Côte de Brouilly is wel een stuk kleiner dan de lager gelegen Cru Brouilly.

Aanplant, welke druiven worden gebruikt

Ruim 95% is Gamay (rood), ongeveer 2% Chardonnay en de rest zijn druiven die niet in de AOC Beaujolais passen (zoals Syrah, Pinot Noir, Viognier, Gamaret…).
Deze laatsten zullen als AOC Bourgogne of AOC Coteaux Bourguignons gekwalificeerd worden.

AOC Coteaux Bourguignons bestaat sinds 2011 en is zich aan het ontwikkelen als de proeftuin van de Bourgogne. Inmiddels zijn 250 ha voor rode wijn en 25 ha voor witte wijn aangemeld. De wijngaarden liggen verspreid over de hele Bourgogne, van Chablis tot Mâcon en Beaujolais. Alle Bourgondische druiven mogen worden gebruikt: pinot noir, gamay en césar voor rood en chardonnay, pinot gris, viognier en aligoté voor wit. De vrijheid wordt door producenten gebruikt nieuwe terroirs te proberen en ongebruikelijke blends te maken. (Detail-info)
Daarnaast wordt geëxperimenteerd met druiven uit meer zuidelijke regio’s, met name de Viognier wordt de laatste jaren vaker aangeplant. Dat gaan we bij enkele wijnboeren ook proeven! (Cercy, Rizoli­ère)

Productieproces Beaujolais rood

Meer dan 90% van alle beaujolaiswijn wordt op minder gebruikelijke manier gemaakt dan in meeste andere wijnproducerende regio’s. Het gaat hier om de koolzuurgasvergisting  (macération carbonique). Bij deze methode worden de druiven (van het ras gamay) direct na de oogst in grote kuipen gedaan. De trossen gaan met steeltjes en al in de kuipen. Door het gewicht van de trossen worden de onderste druiven gekneusd. In het sap dat hieruit vrijkomt, komt de gisting op gang. Het koolzuurgas dat bij deze gisting ontstaat stijgt op zijn beurt naar de bovenste trossen waar het gas inwerkt. Tijdens dit proces worden de kleurstoffen en tannines afgebroken door de reeds ontstane alcohol en opgenomen door de vloeistof onder in de kuip. Door de grote druk van het koolzuurgas boven in de kuip, gaan de druiven van binnenuit gisten. Doordat er hierbij geen zuurstof aan te pas komt, behoudt de wijn zijn fruitigheid.
Na deze koolzuurgasinwerking wordt de zogenaamde lekwijn afgetapt en het residu wordt geperst en vervolgens ook toegevoegd. Als laatste stap vindt nog de malolactische gisting plaats, waarbij de appelzuren omgezet worden in zachte melkzuren.

Wetenswaardigheden

Het dorpje Lancié ligt onderaan de heuvel van Fleurie. Het terroir heeft hier niet de kwaliteiten om tot cru te worden uitgeroepen, maar Lancié is wel te goed om in de anonieme Beaujolais Villages te belanden. Na lang lokaal beraad van regelgevers, wijnboeren en vele onderzoeken mag het dorp Lancié ter bevestiging van de kwaliteit de dorpsnaam vermelden. Dus we kunnen de benaming Beaujolais-Lancié op een etiket tegen komen!
(Zo was het in de jaren 80 van de vorige eeuw ook met Regnié, en zij zijn in 1988 de 10e Cru geworden, dus …)

Wat gaan we bezoeken (zie kaartje op de volgende pagina):

(Geel/Blauwe pijl, van Noord naar Zuid)               

Domaine de la Creuze Noir – Leynes                                      donderdag ochtend

Domaine de la Rizoli­ère – Vauxrenard                                    donderdag middag

Domaine Frédéric Berne – Lantignié                                      woensdag middag

(Geel/Zwarte pijl, van Noord naar Zuid)

Domaine les Cotes de la Roche – Jullié`                               dinsdag middag

Domaine Christophe Savoye – Chiroubles                            woensdag ochtend

Château de Cercy – Denicé                                                  dinsdag ochtend

Het hotel waar we overnachten ligt nabij Chaintré (rechts-boven)

Een overzicht van de te bezoeken wijnhuizen en hun assortiment

 Domaine / ChâteauB
l
a
n
c
R
o
s
e
B
e
a
u
j.
Beauj.
Villa
ges
Saint-AmourJulie
nas
Che
nas
Moulin-à-
Vent
FleurieChirou
bles
MorgonRégnié BrouillyCôte de BrouillyMâcon
nais
  
 Château de CercyxxXX 
 website 
 De la Rochexxxxxx
 website               
  
 Christophe Savoyxxxxx 
 website 
 Frédéric Bernexxxxxx 
 website 
  
 La Creuze Noirxxxx
 website 
 Domaine de la Rizolièrexxxxxx 
 website 

Enkele wijnhuizen hebben naast wijngaarden in de Beaujolais ook wijngaarden in de Mâconnais, en produceren dus ook wijnen als Pouilly-Fuissé, Saint-Véran en Mâcon-Chaintré. Daar gaan we zeker ook wat van proeven!  

De volgende keer wat meer detail-informatie over de te bezoeken wijnhuizen!

Rein en Yvonne

Scroll naar boven